Təhsildə çətinliklər | Tomatis® Bakı

Tomatis® Metodu öyrənmə çətinlikləri terapiyanızı necə zənginləşdirə bilər?

Öyrənmə çətinlikləri düşündüyümüzdən daha geniş yayılmışdır. Ən azı hər beş uşaqdan birində bir və ya bir neçə öyrənmə çətinliyi müşahidə olunur. Disleksiya dünya əhalisinin təxminən 10%-ni əhatə edir.

Tomatis® Metodu öyrənmə çətinlikləri terapiyasına asanlıqla inteqrasiya oluna bilər və mövcud müdaxilə proqramlarını effektiv şəkildə tamamlayır.

Mündəricat

Öyrənmə çətinlikləri və Tomatis® Metodu

Hər bir insanın fərqli və unikal olduğu bir dünyada öyrənmə və məlumatı emal etmə üsullarımız da əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir. Bəzi insanlar üçün bilik əldə etmək prosesi asan və axıcı olur, digərləri üçün isə bu yol müxtəlif maneələrlə dolu çətin bir səyahətə çevrilə bilər.

Öyrənmə pozuntuları çox vaxt yanlış başa düşülür və sosial damğalanmaya məruz qalır, halbuki dünyada milyonlarla insana təsir edir.

Bilirdinizmi ki, öyrənmə çətinliyi olan şagirdlərin təxminən 60%-i orta məktəbi tamamlaya bilmir və bu, sonradan işsizlik riskini artırır? Bu maneələrin aradan qaldırılmasının vacibliyini nəzərə alaraq, öyrənmə çətinlikləri terapiyası dəstəyin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilmişdir.

Tomatis® Metodunun öyrənmə terapiyasına inteqrasiyası öyrənmə çətinliyi olan şəxslərə auditiv emalı gücləndirməklə dəstək olmağı hədəfləyir. Bu isə öz növbəsində öyrənmə və ünsiyyətlə bağlı müxtəlif koqnitiv funksiyalara müsbət təsir göstərir.

Təhsildə çətinliklər | Tomatis® Bakı

Öyrənmə pozuntularının anlaşılması

Öyrənmə pozuntusu (learning disability) – fərdin oxu, yazı, riyaziyyat və ya digər akademik bacarıqları mənimsəmək və istifadə etmək qabiliyyətinə təsir edən neyroloji vəziyyətdir.

Bu pozuntular intellekt səviyyəsi ilə əlaqəli deyil; məsələ beynin məlumatı necə emal etməsi ilə bağlıdır. Öyrənmə çətinliyi olan şəxslər çox vaxt orta və ya ortadan yüksək intellektə malik olsalar da, öyrənmənin müəyyən sahələrində çətinlik yaşayırlar.

Öyrənmə çətinliklərinin müxtəlif növləri

Öyrənmə pozuntuları müxtəlif formalarda özünü göstərə bilər. Əsas növlər bunlardır:

ADHD (Diqqət Çatışmazlığı və Hiperaktivlik Pozuntusu) - Tomatis Azərbaycan

ADHD (Diqqət Çatışmazlığı və Hiperaktivlik Pozuntusu)

Birbaşa öyrənmə pozuntusu sayılmasa da, diqqətin saxlanılması, davranışa nəzarət və fokus problemləri ilə xarakterizə olunur və tez-tez hiperaktivliklə müşayiət olunur. Bu xüsusiyyətlər öyrənmə prosesini çətinləşdirə bilər.

Auditor Emal Pozuntusu (APD) - Tomatis Azərbaycan

Auditor Emal Pozuntusu (APD)

Beynin eşidilən məlumatı emal və interpretasiya etmə qabiliyyətinə təsir göstərir. Səsləri fərqləndirmək, göstərişləri izləmək və dili emal etmək çətinləşə bilər.

Diskalkuliya – Riyaziyyat pozuntusu - Tomatis Azərbaycan

Diskalkuliya – Riyaziyyat pozuntusu

Diskalkuliya rəqəmləri anlamaq, hesablamalar aparmaq və riyazi bacarıqları mənimsəməkdə çətinlik yaradan öyrənmə pozuntusudur.

Disleksiya – Oxu pozuntusu - Tomatis Azərbaycan

Disleksiya – Oxu pozuntusu

Disleksiya oxu və dil əsaslı emal bacarıqlarına təsir edən spesifik öyrənmə pozuntusudur.

Disqrafiya – Yazı pozuntusu - Tomatis Azərbaycan

Disqrafiya – Yazı pozuntusu

Disqrafiya yazı bacarıqlarına təsir edir. Bu pozuntuya malik şəxslər xətt yazısında, incə motor bacarıqlarda, orfoqrafiyada və fikirləri yazılı şəkildə ifadə etməkdə çətinlik çəkə bilərlər.

Dispraksiya – Koordinasiya pozuntusu - Tomatis Azərbaycan

Dispraksiya – Koordinasiya pozuntusu

Dispraksiya koordinasiya, hərəkət, dil və nitq sahələrində çətinliklərlə xarakterizə olunur.

İcraedici funksiyalar - Tomatis Azərbaycan

İcraedici funksiyalar 

Planlaşdırma, təşkilatlanma, strateji düşünmə, detallara diqqət, zaman və məkanın idarə olunması ilə bağlı çətinliklər bu kateqoriyaya daxildir.

Qeyri-verbal öyrənmə pozuntuları - Tomatis Azərbaycan

Qeyri-verbal öyrənmə pozuntuları

Üz ifadələri və bədən dili kimi qeyri-verbal siqnalları interpretasiya etməkdə çətinliklərlə xarakterizə olunur və çox vaxt zəif koordinasiya ilə müşayiət olunur.

Öyrənmə pozuntularının əlamətləri

Autizm spektrində olan şəxslərdə auditor emal çətinlikləri xüsusilə geniş yayılmışdır və bu, səsləri fərqləndirmə və emal etmə qabiliyyətinə mane ola bilər. Auditor emal nitqi anlamaq və istifadə etmək üçün ən əsas bacarıqlardan biridir.

Bu çətinliklər özünü aşağıdakı formalarda göstərə bilər: səs-küylü mühitdə nitqi anlamaqda çətinlik, eyni anda bir neçə danışanı dinləməkdə çətinlik və şifahi göstərişləri izləyə bilməmək. Autizm diaqnozu qoyulmazdan əvvəl belə, valideynlər tez-tez uşaqlarında bu cür “auditor həssaslıqları” müşahidə edirlər — məsələn, yüksək səslərdə qulaqlarını örtmək və ya supermarket kimi səsli mühitlərdə emosional partlayışlar yaşamaq.

Oxu çətinliyi (Disleksiya)

  • Hərf və sözləri tanımaqda çətinlik

  • Yavaş və ya qeyri-dəqiq oxu

  • Yazılı mətnləri anlamaqda çətinlik

Yazı çətinliyi (Disqrafiya)

  • Səliqəsiz xətt və hərfləri formalaşdırmaqda çətinlik

  • Orfoqrafiya, qrammatika və yazı prosesində çətinlik

  • Fikirləri yazılı şəkildə təşkil etməkdə çətinlik

Riyaziyyat çətinliyi (Diskalkuliya)

  • Riyazi anlayışları başa düşmək və tətbiq etməkdə çətinlik

  • Toplama, çıxma, vurma və bölmə kimi əsas hesablamalarda çətinlik

  • Riyazi faktları və ardıcıllıqları yadda saxlamaqda çətinlik

Zəif diqqət və fokus (ADHD)

  • Tapşırıqlara diqqəti davamlı saxlaya bilməmək

  • Tapşırıqları və fəaliyyətləri təşkil etməkdə çətinlik

  • İmpulsivlik və hiperaktivlik

Dil emalı çətinlikləri

  • Şifahi dili anlamaqda çətinlik

  • Fikirləri sözlə ifadə etməkdə çətinlik

  • Göstərişləri və söhbətləri izləməkdə çətinlik

Təşkilatlanma və zaman idarəetmə çətinlikləri

  • Planlaşdırma, təşkil etmə və tapşırıqları tamamlamaqda çətinlik

  • Zamanın düzgün idarə olunmaması

  • Unutqanlıq və əşyaları tez-tez itirmək

Qeyri-sabit akademik göstəricilər

  • Fənlər arasında bacarıqların kəskin fərqlənməsi

  • Kifayət qədər səy göstərməsinə baxmayaraq qeyri-stabil nəticələr

Zəif yaddaş

  • Məlumatı yadda saxlamaq və qorumaqda çətinlik

  • Faktları, ardıcıllıqları və göstərişləri xatırlamaqda çətinlik

Tomatis® Metodu: Öyrənmə çətinliklərinin aradan qaldırılmasında güclü vasitə

“Zəif öyrənənlər əslində zəif dinləyənlərdir”, – deyə Alfred Tomatis® bildirmişdir. Uşaq şifahi və ya yazılı dili mənimsəməkdə çətinlik yaşayırsa, bunun əsas səbəbi çox vaxt auditiv emal problemləri ilə əlaqəli ola bilər.

Necə işləyir?

Tomatis® Metodunun əsas ideyası ondan ibarətdir ki, qulaq yalnız eşitmə orqanı deyil, eyni zamanda dinləmə, fokuslanma və ünsiyyət bacarığımızın formalaşmasında mühüm rol oynayır. Metod xüsusi hazırlanmış səs proqramlarından istifadə edir. Bu proqramlarda auditiv yolları stimullaşdırmaq üçün modifikasiya olunmuş musiqi tətbiq olunur. Bu auditiv stimulyasiya beynin plastiklik qabiliyyətinə (neyroplastikliyə) dərin təsir göstərir və öyrənmə pozuntuları olan şəxslərdə pozulmuş ola bilən neyron əlaqələrinin yenidən təşkilinə kömək edir.

Transformasiyanın elmi əsasları

Tomatis® Metodu üzrə aparılan tədqiqatlar göstərir ki, bu yanaşma beynin sensor inteqrasiya proseslərini yenidən təşkil etmə və gücləndirmə potensialına malikdir. Metod auditiv emalda iştirak edən neyron yollarını stimullaşdırır və bu da digər koqnitiv funksiyalara müsbət təsir göstərə bilər.

Tədqiqatlar aşağıdakı sahələrdə yaxşılaşmaları göstərmişdir:

  • Oxu anlama bacarığı

  • Diqqət müddəti

  • Yaddaş

  • Emosional tənzimləmə

Beyni zəruri auditiv stimulla təmin etməklə Tomatis® Metodu öyrənməni daha əlçatan və daha zövqlü edən mühit yaradır.

Öyrənmə çətinlikləri terapiyasında Tomatis® Metodunun üstünlükləri

Qulaq-beyin fitness texnikası kimi proqram neyron yollarını məşq etdirir və fəaliyyət, qavrayış və düşünmə proseslərini gücləndirir.
Valideynlər və mütəxəssislər tərəfindən qeyd olunan əsas üstünlüklər aşağıdakılardır:

1

Auditor emalın yaxşılaşdırılması

Öyrənmə çətinlikləri çox vaxt eşidilən məlumatın emalı və interpretasiyası ilə bağlı problemlərlə əlaqəlidir. Tomatis® Metodu xüsusi auditiv stimulyasiya vasitəsilə eşitmə sistemini məşq etdirir və gücləndirir. Bu isə beynin səsləri daha dəqiq emal və fərqləndirmə qabiliyyətini artırır.

2

Dil və ünsiyyət bacarıqlarının inkişafı

Bir çox öyrənmə çətinliyi dil inkişafı və ünsiyyət problemləri ilə əlaqəlidir. Tomatis® Metodunun auditiv təlimi nitqin qavranılmasını, dil emalını və nitq istehsalını yaxşılaşdıra bilər. Bu da daha effektiv ünsiyyət və sosial qarşılıqlı əlaqəyə səbəb olur.

3

Diqqət və fokusun artırılması

Öyrənmə çətinliyi olan şəxslər çox vaxt diqqəti davamlı saxlamaqda çətinlik çəkirlər. Tomatis® Metodunun təqdim etdiyi auditiv stimulyasiya diqqətin tənzimlənməsində iştirak edən beyin sahələrini aktivləşdirir. Nəticədə fokuslanma və diqqət səviyyəsi arta bilər.

4

Sensor inteqrasiyanın yaxşılaşdırılması

Öyrənmə çətinlikləri bəzən sensor emal problemləri ilə əlaqəli olur. Tomatis® Metodunun sensor stimulyasiya və inteqrasiya yanaşması sensor məlumatların daha koordinasiyalı şəkildə emalına kömək edir və ətraf mühitin daha təşkil olunmuş qavranılmasını təmin edir.

5

Yaddaşın gücləndirilməsi

Öyrənmə çətinlikləri həm qısa, həm də uzunmüddətli yaddaşa təsir göstərə bilər. Auditor emalın təkmilləşdirilməsi vasitəsilə Tomatis® Metodu beynin məlumatı saxlama və xatırlama qabiliyyətini dolayı yolla dəstəkləyə bilər.

6

Özünəinam və motivasiyanın artması

Akademik və öyrənmə sahəsində uğur özünəinam və motivasiyaya güclü təsir göstərir. Tomatis® Metodunun təsiri nəticəsində öyrənmə bacarıqlarında müşahidə olunan inkişaf şəxslərdə özünəgüvəni artırır və öyrənmə fəaliyyətlərinə yenidən maraq yarada bilər.