Eşitmə Emalı Pozuntusu (APD) | Tomatis Bakı

Eşitmə Emalı Pozuntusu (APD)

Təsəvvür edin ki, müəllim “Uşaqlar əlinizi qaldırın” deyir, amma şagird bunu “Uşaqlar məlliminızə qatılın” kimi anlayır. Ya da siz “Başına papaq geyin” deyirsiniz, uşağınız isə bunu “Maşına qapaq deyin” kimi qavrayır. Bu cür qarışıqlıq Eşitmə Emalı Pozuntusu (APD) olan insanlar üçün gündəlik reallıqdır.

APD zamanı problem eşitməkdə deyil, eşidilən məlumatın beyin tərəfindən düzgün şərh olunmasındadır. İnsan səsləri eşidir, lakin onları ayırd etmək, emal etmək və mənalandırmaq çətinləşir.

Narahat olmayın - Tomatis® Metodu bu sahədə kömək edə bilər. Metod səs vasitəsilə eşitmə sistemini və beyinlə qulaq arasındakı əlaqəni yenidən təlimləndirərək eşidilən məlumatın daha dəqiq və düzgün emal olunmasına dəstək verir.

Mündəricat

Eşitmə Emalı Pozuntuları və Tomatis® Metodu

Eşitmə Emalı Pozuntuları və Tomatis® Metodu

Eşitmə Emalı Pozuntusu (APD) səslərin anlaşılmasında qarışıqlıq yaradır. APD olan uşaqlar və böyüklər üçün problem eşitmə qabiliyyətində deyil, eşitdiklərini şərh etmək və emal etməkdədir. Dr. Tomatis bu çətinlikləri dinləmə və qavrama problemləri kimi tanımışdı — bu, “Eşitmə Emalı Pozuntusu” anlayışı hələ formalaşmamışdan əvvəl baş vermişdi.

APD məktəb yaşlı uşaqların təxminən 5%-ni təsir edir və yetkinlik dövrünə qədər davam edə bilər. APD nə eşitmə itkisi, nə də öyrənmə pozuntusudur; bu, beynin səsləri normal şəkildə emal edə bilməməsidir. Tomatis® Metodu kimi düzgün dəstək vasitələrinin tətbiqi ilə APD olan şəxslər dinləmə qabiliyyətlərini inkişaf etdirə, bununla da öyrənmə, ünsiyyət və gündəlik fəaliyyətlərini daha səmərəli şəkildə həyata keçirə bilərlər.

Eşitmə Emalı Pozuntusu (APD) necə özünü göstərir?

Eşitmə Emalı Pozuntusunu ən yaxşı şəkildə qulaq və beyin arasındakı sinxronluğun pozulması kimi təsvir etmək olar. Bu vəziyyət səsin necə eşidilməsi ilə onun necə şərh olunması arasında uyğunsuzluq yaradır və nəticədə məlumatın digərləri qədər effektiv şəkildə emal olunmamasına səbəb olur.

Aşağıda sadalanan davranış nümunələri Eşitmə Emalı Pozuntusunun həm uşaqlarda, həm də böyüklərdə necə özünü göstərə biləcəyini daha yaxşı anlamağa kömək edir.

Uşaqlarda Eşitmə Emalı Pozuntusu (APD) - Tomatis Azərbaycan

Uşaqlarda Eşitmə Emalı Pozuntusu (APD)

  • Tez-tez “hə?”, “nə?”, “başa düşmədim” deməsi və deyilənlərin təkrar olunmasını istəməsi.

  • Sinif otağı və ya supermarket kimi səs-küylü mühitlərdə eşitməkdə çətinlik çəkməsi.

  • “f” və “ş” kimi bir-birinə oxşar səsləri ayırd etməkdə çətinlik.

  • Səslərin hansı istiqamətdən gəldiyini müəyyənləşdirməkdə çətinlik.

  • Şifahi göstərişləri izləməkdə çətinlik çəkməsi, xüsusən də göstərişlər qısa və sadə olmadıqda.

  • Bir neçə danışanın və ya mövzunun olduğu söhbətləri izləyə bilməməsi.

  • Musiqi və oxuma bacarıqlarının zəif olması, mahnıları və uşaq şeirlərini öyrənməkdə çətinlik.

  • Diqqəti cəmləməkdə çətinlik və asanlıqla diqqətin yayınması.

  • Məlumatı emal etmə sürətinin zəif olması.

  • Oxu, yazı, imla, anlama, riyaziyyat və elm kimi dil əsaslı fənlər çətinləşdikcə problemlərin yaranması.mə sürətinin zəif olması.

Böyüklərdə Eşitmə Emalı Pozuntusu (APD) - Tomatis Azərbaycan

Böyüklərdə Eşitmə Emalı Pozuntusu (APD)

  • Eşitmə tələb edən vəziyyətlərdə eyni anda bir neçə işi yerinə yetirməkdə çətinlik (məsələn, dinləyib eyni vaxtda qeydlər aparmaq).

  • Təşkilatsızlıq və unutqanlıq göstərmək.

  • Məlumatı təhlil etmək və nəticə çıxarmaqda çətinlik çəkmək.

  • Söhbətlərdə, strategiyalarda və ideyalarda əsas məqamı (ümumi mənzərəni) qaçırmaq.

  • Metaforaları və yumoru anlamaqda çətinlik.

  • Sosial vəziyyətlərdə məlumatı emal etməkdə çətinlik yaşamaq.

  • Yeni dil öyrənərkən çətinliklərlə üzləşmək.

  • Musiqi və oxuma bacarıqlarının zəif olması.

  • Səs-küylü mühitlərdə (məsələn, əks-səda olduqda və ya bir neçə nəfər eyni anda danışdıqda) səsləri ayırd etməkdə çətinlik.

  • Xüsusilə mürəkkəb və ya izdihamlı mühitlərdə ünsiyyətdə çətinlik yaşamaq.

  • Müxtəlif vəziyyətlərdə məlumatın emalı və sosial işarələrin (jest, ton, kontekst) anlaşılmasında çətinliklərlə qarşılaşmaq.

Tomatis® Metodu həm müstəqil bir yanaşma kimi, həm də APD üçün tətbiq olunan digər müdaxilə üsulları ilə birlikdə istifadə oluna bilər. Bu metod dinləmə bacarıqlarını inkişaf etdirməyə kömək edir və bunun nəticəsində məlumatın emalı, öyrənmə və ünsiyyət bacarıqları yaxşılaşa bilər.

APD və üst-üstə düşən vəziyyətlər

Araşdırmalar göstərir ki, Mərkəzi Eşitmə Emalı Pozuntuları (CAPD) ilə dil pozuntuları, öyrənmə çətinlikləri və Sensor İnteqrasiya Disfunksiyası arasında güclü əlaqə mövcuddur. Bundan əlavə, APD disleksiya, ADD, ADHD, autizm, nitq gecikməsi və öyrənmə pozuntuları kimi vəziyyətlərlə bir çox üst-üstə düşən və oxşar əlamətlərə malikdir.

Bu səbəbdən, bir uşaq tez-tez “itaətsiz” kimi qiymətləndirilirsə və ya ona “sən qulaq asmırsan” deyilirsə, əslində onun Eşitmə Emalı Pozuntusu (APD) olub-olmadığını müəyyənləşdirmək son dərəcə vacibdir.

Eşitmə Emalı Pozuntusu (APD) və Diqqət Çatışmazlığı və Hiperaktivlik Pozğunluğu (ADHD)

ADHD APD ilə birlikdə müşahidə oluna bilər və bu da iki vəziyyəti bir-birindən ayırmağı çətinləşdirir. Hər iki hal diqqəti cəmləmək, məlumatı emal etmək, şifahi göstərişləri izləmək və səs-küylü mühitlərdə diqqəti saxlamaq baxımından çətinliklərə səbəb ola bilər.

Eşitmə Emalı Pozuntusu (APD) və Disleksiya

Disleksiya və APD oxu və fonemlərin (səs vahidlərinin) ayırd edilməsi ilə bağlı çətinliklər kimi bəzi oxşar əlamətlərə malikdir. Lakin disleksiya əsasən oxu və yazı ilə əlaqəli dil emalını, APD isə eşitmə emalını təsir edir. Həm APD, həm də disleksiya oxu və imla bacarıqlarına mənfi təsir göstərə bilər.

Eşitmə Emalı Pozuntusu (APD) və Dil Pozuntuları

APD və dil pozuntuları eyni zamanda mövcud ola bilər və bu da dilin başa düşülməsi və ünsiyyət sahəsində çətinliklər yarada bilər. APD olan şəxslər mürəkkəb dili anlamaqda və ya söhbətləri izləməkdə çətinlik çəkə bilərlər ki, bu da bəzən səhvən dil pozuntusu əlaməti kimi qiymətləndirilir.

Eşitmə Emalı Pozuntusu (APD) və Autizm Spektr Pozuntusu (ASD)

APD və ASD fərqli vəziyyətlər olsa da, ASD olan bəzi uşaqlarda APD-yə bənzər eşitmə emalı çətinlikləri müşahidə oluna bilər. Hər iki halda səs-küylü mühitlərdə nitqi anlamaqda və ya fərqli səsləri ayırd etməkdə çətinlik kimi problemlər ortaya çıxa bilər.

Eşitmə Emalı Pozuntusu (APD) və Öyrənmə Pozuntuları

APD, xüsusilə yaxşı eşitmə emalına əsaslanan oxu və imla bacarıqları vasitəsilə öyrənmə qabiliyyətinə təsir göstərə bilər. O, tez-tez digər öyrənmə pozuntuları ilə birlikdə müşahidə olunur və məlumatın emalı və ona cavab verilməsində əlavə çətinliklər yaradır. APD uşağın şifahi məlumatı anlama qabiliyyətinə birbaşa təsir edir ki, bu da sinifdə şifahi tədrisin əsas olduğu hallarda öyrənməyə ciddi təsir göstərən amildir.

Eşitmə Emalı Pozuntusu (APD) və Sensor Emal Pozuntusu (SPD)

Sensor Emal Pozuntusu (SPD) beynin sensor məlumatları necə emal etdiyini təsir edir və APD eşitmə məlumatlarına fokuslanan bir sensor emal pozuntusu kimi qəbul edilə bilər. APD və SPD birlikdə müşahidə olunduqda, gündəlik fəaliyyətlərin, sosial münasibətlərin və təhsil mühitinin idarə olunması daha da çətinləşə bilər.

APD təkbaşına mövcud ola bilər və ya digər vəziyyətlərlə birlikdə müşahidə oluna bilər, lakin tez-tez digər pozuntularla oxşar əlamətlər göstərdiyi üçün aşkar edilmədən qalır. APD-ni mühüm və vəziyyəti çətinləşdirən bir amil kimi qəbul etmək son dərəcə vacibdir. Uşağın çoxşaxəli ehtiyaclarını müəyyənləşdirmək və onları məqsədyönlü şəkildə qarşılamaq üçün hərtərəfli və ətraflı qiymətləndirmənin aparılması zəruridir.

Tomatis® Metodu Eşitmə Emalı Pozuntusuna (APD) necə kömək edir?

Tomatis® Metodu və Eşitmə Emalı Pozuntusu

Tomatis® Metodu eşitmə yollarını stimullaşdırır və eşitmə siqnalları ilə məlumatın emal sürətini yaxşılaşdırır. Sadə dildə desək, bu proqram qulaq və beyin üçün gimnastikadır. Müasir texnologiya və onilliklərə əsaslanan tədqiqatlar vasitəsilə beyin və eşitmə sistemi səsləri ayırd etməyi və süzgəcdən keçirməyi öyrənir. Dinləmə düzəldildikcə məlumatın emalı asanlaşır və yeni imkanlar açılır.

Tomatis® dinləmə sessiyası harmoniklərlə zəngin klassik musiqini səs tonunda qəfil dəyişikliklərlə ötürür. Patentləşdirilmiş Electronic Gating® texnologiyası ilə yaradılan bu tezlik kontrastları tamamilə gözlənilməzdir, bu da beynin diqqətdə qalmasını və stimulları daha effektiv dinləyib emal etməsini təmin edir.

Tomatis® Metodunun əsas komponentlərindən biri beyin plastiklikidir — yəni beynin dəyişmək və yeni bacarıqlar öyrənmək qabiliyyəti. Sessiyadan sessiyaya Tomatis® Dinləmə Proqramı beynin dinləmə aydınlığını artırmasına şərait yaradır; nəticədə dinləmə yaxşılaşır və bununla da eşitmə emalı güclənir.

Tomatis® Metodu ona görə təsirlidir ki, o, yalnız əlamətlərə deyil, beynin eşitmə stimullarını necə emal etdiyinə birbaşa təsir göstərir.

APD üçün Tomatis® Metodunun istifadəsindən gözlənilən potensial faydalar

Dinləmə pozulduqda, deyilənlərin mənası tez-tez itir. Tomatis® Metodu qulağı eşitmə məlumatlarını seçmək, prioritetləşdirmək, təhlil etmək və dəqiq şəkildə istifadə etmək üçün mərhələli şəkildə öyrədən bir yanaşmadır. Valideynlər və mütəxəssislər Tomatis® Metodunun tətbiqindən sonra tez-tez aşağıdakı faydaları qeyd edirlər:

1

Təkmilləşdirilmiş dinləmə

Beyni səsləri, tonları və incə fərqləri ayırd etməyə öyrədir; mürəkkəb şifahi ünsiyyəti izləməyə və fon səs-küyünü süzgəcdən keçirməyə kömək edir.

2

Nitq və dil bacarıqlarının yaxşılaşması

Daha yaxşı dinləmə daha aydın nitqə gətirib çıxarır, səslərin düzgün dekodlaşdırılmasını və nitq axıcılığını asanlaşdırır.

3

Təhsil və ya iş fəaliyyətində irəliləyiş

Daha rahat və yenilənmiş psixoloji vəziyyəti təşviq edərək təhsil və iş mühitində müsbət dəyişikliklərə dəstək olur.

4

Yaddaş və diqqətin güclənməsi

Səmərəsiz dinləmə və emalı hədəf alaraq məlumatın daha yaxşı yadda saxlanmasına, fokuslanmaya və diqqətin artmasına imkan yaradır.

5

Oxu və anlama bacarıqlarının inkişafı

APD olan şəxslərə oxu, mətnin anlaşılması və ünsiyyətdə kömək edir; uzun müddət oxumaq da daha asan olur.

6

Öyrənmənin gücləndirilməsi

Uşaqlara şifahi göstərişləri daha yaxşı anlamağa, yadda saxlamağa və yerinə yetirməyə kömək edir. Xüsusi öyrənmə çətinlikləri (SpLD), riyaziyyat, savadlılıq və yazı bacarıqlarında da irəliləyiş müşahidə oluna bilər.

7

Stress və narahatlığın azalması

Daha keyfiyyətli yuxunu, azalmış narahatlığı, daha aydın düşüncəni və özünəinamın artmasını təşviq edir.

8

Sosial bacarıqların yaxşılaşması

Dinləmə və dil bacarıqlarının güclənməsi ünsiyyətin, qarşılıqlı əlaqənin və sosial bacarıqların inkişafına imkan yaradır, sosial mühitdə özünəinamı artırır.

9

Daha aydın səs və nitq

Yaxşılaşmış dinləmə çox vaxt daha aydın nitq və səs keyfiyyətinin artması ilə əlaqəlidir, çünki nitq və tələffüz eşitmə qavrayışı vasitəsilə formalaşır.

Tomatis® Metodu hansı Eşitmə Emalı Pozuntusu (APD) terapiyalarını tamamlayır?

Tomatis® Metodundan əlavə olaraq, Eşitmə Emalı Pozuntusu olan şəxslərə kömək etmək üçün müxtəlif digər yanaşmalar da tətbiq olunur.

  • Nitq və dil terapiyası – daha yaxşı danışmaq üçün
    Nitq və dil terapiyası yalnız nitq gecikmələri üçün nəzərdə tutulmur. O, APD olan şəxslərə səsləri ayırd etmə və fonoloji şüurun inkişafında kömək edə bilər. Tomatis® Metodu eşitmə emalı və dinləmə bacarıqlarını gücləndirməklə bu terapiyaların effektivliyini artıra bilər.

  • Uşaqlar üçün sinif dəstəyi – daha yaxşı öyrənmək üçün
    Sinifdə ön sırada oturmaq, yazılı təlimatlar, audio-vizual işarələrdən istifadə və daha yavaş tempdə danışmaq kimi müdaxilələr APD ilə bağlı çətinlikləri azalda bilər. Bu yanaşmalar Tomatis® Metodu ilə birlikdə tətbiq edildikdə eşitmə diqqətini və emalını daha da yaxşılaşdıra bilər.

  • Koqnitiv terapiya – daha yaxşı fokuslanmaq üçün
    Yaddaşın, diqqətin və icraedici funksiyaların inkişafına yönəlmiş koqnitiv terapiyalar Tomatis® Metodu ilə tamamlanaraq eşitmə məlumatının daha səmərəli emalına kömək edə bilər.

  • Əmək terapiyası – daha yaxşı fəaliyyət göstərmək üçün
    APD ilə yanaşı sensor inteqrasiya çətinlikləri olan şəxslər üçün əmək terapiyası Tomatis® Metodu ilə birlikdə tətbiq edildikdə ümumi sensor emalın yaxşılaşmasına töhfə verə bilər.

  • Köməkçi eşitmə texnologiyaları – daha yaxşı eşitmək üçün
    APD olan şəxslər üçün eşitmə və dinləməni asanlaşdıran texnologiyalar siniflərdə, görüşlərdə və digər həyat vəziyyətlərində iştirak imkanlarını artırır. Daha yaxşı eşitmə özünəinamı yüksəldir və yorğunluğu azaldır.

Bu APD terapiyaları adətən birlikdə tətbiq olunur. Uşaqlar və böyüklər üçün vahid, hər kəsə uyğun bir yanaşma yoxdur — hər bir şəxs eşitmə emalını dəstəkləmək üçün təqdim olunan vasitələrə fərqli şəkildə reaksiya verir.