
Tomatis® Metodu bütün yaş qrupları üçün tətbiq oluna bilər – uşaqlar, böyüklər və yaşlı insanlar üçün.
Tomatis® mütəxəssislərinə həm Tomatis® qiymətləndirmə vasitələrindən, həm də öz peşəkar təcrübələrində istifadə etdikləri digər qiymətləndirmə metodlarından istifadə etmələri tövsiyə olunur.
Mütəxəssislər öz ixtisaslarına uyğun müxtəlif test və alətlər tətbiq edə bilərlər. Bundan əlavə, inkişafın qiymətləndirilməsi üçün xüsusi hazırlanmış Tomatis® öyrənmə qiymətləndirmələri və Tomatis® Dinləmə Testi də istifadə oluna bilər.
Tipik Tomatis® proqramı adətən üç mərhələdən ibarət olur və hər mərhələ təxminən 14 gün davam edir. Gündəlik seanslar orta hesabla 60 dəqiqə təşkil edir. Bununla belə, proqramın ümumi müddəti iştirakçının fərdi ehtiyaclarından asılı olaraq daha qısa və ya daha uzun ola bilər və uyğun şəkildə tənzimlənə bilər.
Hər mərhələ arasında konsolidasiya dövrü nəzərdə tutulur. Bu müddət ərzində səs məşqləri və ya musiqi stimulyasiyası tətbiq oluna bilər. Proqram ilkin mərhələdə əsasən dinləmə stimulyasiyası ilə başlayır və tədricən audio-vokal elementlər — oxu və dil məşqləri kimi fəaliyyətlərlə genişləndirilir.
Bəzi insanlar proqramın başlanmasından qısa müddət sonra — bir neçə gün və ya həftə ərzində müəyyən dəyişikliklər hiss edə bilərlər. Lakin Tomatis® Metodu intensiv və kompleks proqramdır və davamlı və stabil nəticələr əldə etmək üçün bütün proqramın tam şəkildə keçilməsi vacibdir.
Çoxsaylı tədqiqatlarla dəstəklənən Tomatis® Metodunun effektivliyi uşağın və ya fərdin xüsusiyyətlərindən asılı olaraq dəyişə bilər. Nəticələrə bir neçə əsas faktor təsir göstərir.
Motivasiya çox vacibdir, çünki beynin stimullaşdırılması dinləmə seanslarında davamlı iştirak və şəxsi öhdəlik tələb edir. Uşaqlar və ya yeniyetmələr müqavimət göstərirsə, onları məcbur etmək tövsiyə olunmur. Metodun məqsədini və gözlənilən faydalarını başa düşmək də vacibdir.
Yaş da müəyyən rol oynayır. Beynin plastikliyi səbəbindən metod adətən daha gənc yaşlarda daha effektiv olur, lakin istifadə üçün yaş məhdudiyyəti yoxdur.
Seanslar zamanı peşəkar dəstək, proqramın ardıcıl şəkildə davam etdirilməsi və tövsiyə olunan seansların tam keçilməsi də optimal nəticələr üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Tomatis® Metodundan ilhamlanan müxtəlif yanaşmalar mövcuddur, lakin onların əksəriyyəti bu metodun yalnız bəzi elementlərindən istifadə edir — məsələn, Mozart musiqisi, sümük keçiriciliyi ilə işləyən qulaqcıqlar və ya yüksək tezlik filtrləri.
Tomatis® Metodunu fərqləndirən əsas xüsusiyyət onun kompleks və patentləşdirilmiş yanaşmasıdır. Bu metodda əsas prinsiplərdən biri səs kontrastlarının xüsusi dinamik filtrasiya sistemi — Gating® vasitəsilə tətbiq edilməsidir.
Tomatis® Metodu sadə parametrlər toplusu deyil, kompleks bir proqramdır. Onun tətbiqi xüsusi avadanlıq və peşəkar hazırlıq tələb edir. Buna görə də yalnız www.tomatis.com saytında qeydiyyatdan keçmiş sertifikatlı mütəxəssislər bu metoddan istifadə edərək Azərbaycanda xidmət göstərə bilərlər.
Bəli. Tomatis® Metodu əlavə (komplementar) vasitə kimi istifadə olunur və beynin müxtəlif terapiyalardan əldə olunan faydaları daha yaxşı mənimsəməsinə kömək edir.
Sensor emalın yaxşılaşması sayəsində metod fiziki terapiya, ergoterapiya və ya nitq terapiyası ilə paralel şəkildə tətbiq oluna bilər. Eyni zamanda Tomatis® proqramından istifadə digər terapiyaların dayandırılması üçün səbəb olmamalıdır.
Sessiyalara erkən yaşlarda başlamaq tövsiyə olunsa da, körpələr üçün proqram yalnız təlim keçmiş mütəxəssis tərəfindən uyğunlaşdırılmalıdır.
Bəli, eşitmə itkisi 80%-dən artıq olmadığı hallarda Tomatis® Metodu faydalı ola bilər.
Lakin proqramdan əvvəl qulaq-burun-boğaz həkimi və ya audioloq ilə məsləhətləşmək tövsiyə olunur. Tomatis® Metodunun məqsədi eşitməni bərpa etmək deyil, dinləmə bacarığını inkişaf etdirməkdir.
Eşitmə və dinləmə arasında fərq var:
Eşitmə sadəcə səsin qəbul edilməsidir.
Dinləmə isə həmin səslərin aktiv şəkildə işlənməsi və mənalandırılması prosesidir.
Metodun uyğunluğu hər bir uşaq və ya fərd üçün təlim keçmiş mütəxəssis tərəfindən aparılan qiymətləndirmə nəticəsində müəyyən edilir.
Metod təbii və invaziv olmayan yanaşma olduğundan onun tətbiqi üçün xüsusi məhdudiyyətlər yoxdur. Bununla belə, bəzi hallarda metod effektiv olmaya bilər və ya əlavə tibbi nəzarət tələb oluna bilər.
Tomatis® Metodu müstəqil müalicə deyil, əlavə dəstək vasitəsi kimi nəzərdən keçirilməlidir.
Tomatis® proqramı nəticəsində əldə olunan dəyişikliklər adətən uzunmüddətli olur. Bunun səbəbi proqramın sadəcə davranışın şərtləndirilməsinə deyil, beyin–qulaq balansının bərpasına yönəlməsidir.
Metod neyrofizioloji balanssızlıqları aradan qaldırmağa kömək edir və bu balans bərpa olunduqda əldə edilən dəyişikliklər daha stabil olur. Bir çox hallarda proqram başa çatdıqdan sonra da inkişaf davam edə bilər.
Metod bütün yaş qrupları üçün uyğundur — körpələr, uşaqlar, yeniyetmələr, böyüklər və yaşlı insanlar.
Siz və ya uşağınız qulaqcıq taxmaqda çətinlik çəkə bilərsiniz. Bu halda narahat olmağa ehtiyac yoxdur. Tomatis® texnologiyası ilə hazırlanmış sümük keçiriciliyi qurğumuz mövcuddur.
Bu qurğu qulaqcıq əvəzinə kəmər kimi istifadə olunur və proqramın tətbiqinə imkan verir. Beləliklə, uşaq qulaqcıqlara alışana qədər proqramdan faydalanmaq mümkündür.
Tomatis® Metodu audio-vokal məşqlərdən istifadə edərək qulağı nitq səslərini daha dəqiq qəbul etməyə öyrədir.
Bu isə nitq məşqlərini daha effektiv edir və insanın nitq əzələlərinə nəzarətini artıraraq artikulyasiya və tələffüzün yaxşılaşmasına kömək edir.
Musiqi terapiyasında musiqi pasiyentin emosional və yaradıcı iştirakını dəstəkləyən vasitə kimi istifadə olunur. Bunun əksinə olaraq, Tomatis® Metodunda musiqi eşitmə emalının spesifik imkanlarını stimullaşdırmaq və Tomatis® parametrlərini aktivləşdirmək üçün enerji verən vasitə kimi tətbiq edilir. Bu parametrlərə “Gating®” kimi tanınan səs kontrastı effekti də daxildir.
Tomatis® Metodu auditor emala təsiri səbəbindən disleksiya və disqrafiya kimi müxtəlif öyrənmə pozuntularında istifadə edilmişdir. Bununla belə, nəticələr fərdin xüsusiyyətlərindən asılı olaraq dəyişə bilər.
Bəli. Tomatis® Metodu CBT, DBT və psixoterapiya kimi emosional balans terapiyalarına əlavə olaraq istifadə edilə bilər.
Metod müstəqil terapiya kimi deyil, müalicə planının əlavə komponenti kimi tətbiq olunması tövsiyə olunur.
Tomatis® Metodunun əsas xüsusiyyətlərindən biri problemin kökünə təsir göstərməsidir. Bu isə sensor sistemlərin daha sürətli inkişafına kömək edir.
Metod ənənəvi terapiyalarla birlikdə istifadə olunduqda ümumi müalicə prosesinin effektivliyini artırır.
Adətən Tomatis® proqramına başlamaq üçün həkim yönləndirməsi tələb olunmur. Bununla belə, proqramdan əvvəl tibbi mütəxəssis ilə məsləhətləşmək faydalı ola bilər. Konkret tələblər barədə bizim ilə əlaqə saxlamaq tövsiyə olunur.
Tomatis® Metodunun əsas xüsusiyyətlərindən biri problemin kökünə - eşitmə və auditor emal prosesinə təsir göstərməsidir. Bu isə sensor sistemlərin daha sürətli inkişafına kömək edir.
Ənənəvi terapiya ilə birlikdə istifadə edildikdə isə ümumi terapiya prosesinin effektivliyini artırır.
Bəli. Səslərə həddindən artıq həssaslıq olduqda Tomatis® proqramı tətbiq oluna bilər.
Bu hallarda auditor sistemini hazırlamaq üçün sümük keçiriciliyi texnologiyasından istifadə edilir. Bu yanaşma beyinin səs məlumatını daha yaxşı qəbul etməsinə və emal etməsinə kömək edir. Araşdırmalar göstərir ki, bu cür hazırlıq həm auditor, həm də vizual məlumatın emalını asanlaşdıra bilər.
Tomatis® Metodu hər bir uşağın fərdi ehtiyaclarına uyğunlaşdırılır.
Mütəxəssis uşağın vəziyyətindən asılı olaraq qulaqcıqlardan istifadə etməyi və ya əvvəlcə sümük keçiriciliyi kəməri ilə hazırlıq mərhələsini tövsiyə edə bilər. Bu ilkin mərhələ uşağı əsas Tomatis® proqramına hazırlayır.
Adətən Tomatis® proqramı 14 günlük üç və ya daha çox mərhələdən ibarət olur. Hər mərhələ arasında təxminən 4–6 həftə fasilə verilir. Bu müddət uşağın proqram nəticəsində baş verən dəyişikliklərə uyğunlaşmasına imkan yaradır.
Mütəxəssislərimiz proqramı hər bir uşağın fərdi ehtiyaclarına uyğun şəkildə tənzimləyə bilirlər.
Bu vəziyyətin müəyyən edilməsi üçün audioloqa müraciət etmək lazımdır. Audioloq uşağın eşitməsini yoxlayır və standartlaşdırılmış testlər vasitəsilə APD-nin olub-olmadığını müəyyən edir.
Təcrübəli Tomatis® mütəxəssisləri uşaqlara qulaqcıqlara uyğunlaşmaqda kömək edə bilirlər.
Əgər uşaq yenə də qulaqcıq taxmağa çətinlik çəkirsə, sümük keçiriciliyi texnologiyası ilə işləyən Tomatis® qurğusundan istifadə etmək mümkündür. Bu halda qurğu kəmər kimi istifadə olunur və proqram üçün hazırlıq mərhələsi rolunu oynayır.
Tomatis® mütəxəssisi sizin və ya uşağınızın imkanlarına uyğun proqram hazırlayacaq.
Metod bu baxımdan elastikdir və dinləmə müddəti uyğunlaşdırıla bilər. Məsələn, proqramın başlanğıc mərhələsində gündə 15 dəqiqə dinləmə ilə başlamaq mümkündür. Daha sonra uşaq proqramla daha rahat olduqca dinləmə müddəti artırıla bilər.
Dinləmə seansları uşağın oyun zamanı, istirahət edərkən və ya digər terapiyalarla paralel şəkildə də keçirilə bilər.
Bəli. Uşağın danışmaması Tomatis® proqramından fayda görməyəcəyi demək deyil.
Proqram nəticəsində emosional tənzimləmə, dinləmə, göz təması, qarşılıqlı əlaqə və ünsiyyət kimi sahələrdə müsbət dəyişikliklər müşahidə oluna bilər. Bu dəyişikliklər həm danışan, həm də hələ danışmayan uşaqlar üçün vacibdir.
Tomatis® Metodu autizm üçün müxtəlif terapiyalarla birlikdə istifadə edilə bilər. Məsələn:
Oyun terapiyası
Erqoterapiya (peşə terapiyası)
Nitq və dil terapiyası
Tətbiqi davranış analizi (ABA)
Davranışın idarə olunması terapiyası
Koqnitiv-davranış terapiyası və digər yanaşmalar.
Daha ətraflı məlumat üçün Tomatis® mütəxəssisi ilə məsləhətləşmək tövsiyə olunur.
Bir çox tədqiqatlar göstərir ki, Tomatis® Metodu auditor-sensor funksiyaların və ünsiyyət bacarıqlarının inkişafına müsbət təsir göstərir.
Qulağın dil, oxu, nitq və motor bacarıqlarına təsiri nəzərə alınarsa, Tomatis® proqramından istifadə edən insanların diqqət toplama, oxuma və başa düşmə, həmçinin ünsiyyət bacarıqlarında inkişaf müşahidə etməsi təəccüblü deyil.
Nəticələrin ortaya çıxma müddəti fərdin ehtiyaclarından və nitq və dil problemlərinin səviyyəsindən asılı olaraq dəyişə bilər.
Bəzi insanlar bir neçə seansdan sonra dəyişiklik hiss edə bilər, digərlərində isə nəzərəçarpacaq nəticələrin əldə olunması üçün daha uzun müddət tələb oluna bilər.
Bəli. Tomatis® Metodu bütün yaş qrupları üçün uyğundur və həm uşaqların, həm də böyüklərin nitq və dil problemlərinə uyğunlaşdırıla bilər.
Tomatis® Metodunun nitq terapiyasına inteqrasiyası auditor emalı, dinləmə bacarıqları, dil inkişafı və diqqətin yaxşılaşmasına kömək edir.
Metod beynin dil və diqqətə cavabdeh olan sahələrini stimullaşdırır və bu da nitqin formalaşmasını və başa düşülməsini dəstəkləyir.
Bəli. Tomatis® Metodunun kompleks yanaşması sensor problemlər, diqqət çətinlikləri və öyrənmə pozuntuları kimi yanaşı vəziyyətlərdə də faydalı ola bilər.
Metod bu problemlərin əsas sensor və kognitiv faktorlarına təsir göstərir.
Tomatis® Metodu adətən digər təhsil və terapiya yanaşmaları ilə birlikdə istifadə olunur.
Metod öyrənmə çətinliklərinin auditor emal tərəfinə təsir göstərir, lakin effektiv nəticə üçün əlavə pedaqoji dəstək və terapiyalar da vacib ola bilər.
Bəli. Tomatis® Metodu auditor emal çətinliklərinə təsir göstərərək oxu, dilin başa düşülməsi və ümumi öyrənmə bacarıqlarının inkişafına kömək edə bilər.
Tomatis® Metodu xüsusi hazırlanmış auditor məşqlər vasitəsilə beyni stimullaşdırır.
Bu stimulyasiya auditor-sensor inteqrasiyanın yaxşılaşmasına, diqqətin artmasına, yaddaşın güclənməsinə və fonoloji şüurun inkişafına kömək edə bilər.
Metod auditor emal prosesini yaxşılaşdıraraq beynin fəaliyyətinə və emosional tənzimləməyə müsbət təsir göstərə bilər.
Auditor müdaxilə və dinləmə terapiyaları beyni stimullaşdırır və dinləmə mexanizmlərini gücləndirir.
Bu proqramlar beynin səs məlumatını necə emal etdiyini yaxşılaşdırır, dinləmə bacarıqlarını, səslərin ayırd edilməsini və auditor qavrayışı inkişaf etdirir.
Beləliklə, APD və SPD olan insanlar üçün ünsiyyət, öyrənmə və gündəlik fəaliyyətlərdə funksionallıq yaxşılaşa bilər.
Aşağıda qeyd olunan əlaqə vasitələri ilə sualınızı verin